Tao ngộ 5, Ngao Song

Khu A/4 Phan Đăng Lưu.
Là một già làng gốc người Nùng từ Bắc di cư vào Nam 54 ở vùng Lâm đồng, khoảng 70 tuổi nhìn già nhăn nheo như gốc cổ thụ, suốt ngày ngồi im không nói, chỉ lầm rầm những từ khó hiểu, nghe như tiếng gừ gừ trong họng, khuôn mặt với quá nhiều nếp nhăn nhìn như trái táo phơi khô, tròn ủng nhưng lành tính ra phết, vì không biết tiếng Việt nhiều, già Song chỉ nói những câu cụt ngủn không đủ nghiã không đầu không đuôi, bọn tù chúng tôi cũng chẳng ai quan tâm già nói gì, tóm lại già Song chỉ gầm gừ như tiếng thú hoang kêu đêm. Nhìn già Song ngồi thu lu trong bóng tối nhiều lúc tôi tưởng tượng già Song như con thú đang rình mồi trong rừng rậm.

Không biết già Song do nguyên cớ gì có mặt ở đây, mấy người tù cũ nói già làm cho CIA, có người thì đoán là thuộc hạ Vàngpao bị bắt vào đây ngồi gãi ghẻ, hay cựu biệt kích Nùng cũng có khi, ở đây già chỉ suốt ngày ngồi một chỗ, miệng lẩm bẩm một mình mặc kệ ai làm gì, chỉ ngày hai bữa mang cái chén nhựa ra lãnh cơm rồi lại thu lu một chỗ cho đến giờ ngủ. Tiếng Việt không biết nói, còn làm gì được ngoài việc ngồi im và lâu lâu lẩm bẩm những câu tiếng lạ hoắc một mình?

Thời này, mỗi sáng tù phải ra ngoài để xếp hàng dọc theo bức tường phòng tù để điểm danh, đây là một đặc ân mà tù được may mắn hưởng, thời gian ngắn sau bị huỷ bỏ chỉ điểm danh ngay trong phòng. Sau một đêm ngột ngạt trong phòng như cá xếp trong hộp, thở ra hít vào những mùi, hơi thở hôi hám từ đám tù cùng phòng, được ra ngoài dù chỉ thời gian ngắn đúng đặc ân, tuy chỉ đủ thời gian điểm danh. Những ngày cán bộ đột xuất kiểm tra phòng, mọi người phải ngồi chờ ngoài hành lang thì thật đúng là hạnh phúc nhỏ nhoi bất ngờ.

Điểm danh chỉ là đếm số và xưng tên mình ra cho cán bộ kiểm soát, nhưng đúng là thời gian sung sướng nhất trong ngày, vì già Song không biết tiếng Việt, trưởng phòng luôn sắp cho già bao giờ cũng đứng đầu và dậy cho đúng có một câu để điểm danh : "Số một, Ngao Song"...sau đó mọi người vừa đếm số, xưng tên, vào phòng.

Tôi bị chuyển phòng không lâu sau đó, không bao giờ gặp lại già Song.

Update:
Thật tình cờ, tôi vừa đọc được chút đầu mối về quá khứ già Ngao song trong hồi ký "Nhà tù" của Duyên Anh. Già này chắc bị chuyển trại từ 4PĐL sang Chhí hoà.

Trích trang 22: "Vài nét về vài nhân vật của phòng mới của tôi do Phạm Quang Khai “lãnh đạo”. Những nhân vật đề lao mà tôi đã sống với họ như Phan Bá Thúc, Hà Năng Đắc… thì miễn kể. Niên trưởng phòng tôi là cụ Ngao Song, người Nùng, 80 tuổi, cựu đại úy Biệt khu Hải Yến. Nhi đồng phòng tôi là Nguyễn Ngọc Phước, 8 tuổi, móc túi ở bến xe đò. Đã có một tờ báo dành cho độc giả từ 7 đến 77 tuổi, phải có một nhà tù dành cho tù nhân từ 8 đến 80 tuổi. Trẻ không tha, già không thương là nhà tù Cộng sản."

Link đây nếu ai thích đọc:
 http://vietmessenger.com/books/?title=nha%20tu&page=1

Hình mạng

Tao ngộ 4, Chim Sẻ

Chim sẻ.

Sau một hồi lách cách của tiếng mở khóa, cửa phòng tù bật mở ánh sáng chói chang tràn vào ngập căn phòng, cùng tràn vào với ánh nắng là một ông sư khất thực mặc bộ cà sa vàng ủng, tay khư khư ôm vạt áo trước bụng. Theo đà đẩy của cán bộ trại, ông bước vài bước vào hẳn trong phòng cùng với tiếng đóng sầm cửa, bóng tối ụp xuống như trước.

Bọn tôi im lặng chung quanh quan sát, đó là một nhà sư, còn rất trẻ, đầu cạo nhẵn bóng, tướng ốm yếu, được quàng quanh người bằng bộ áo khất thực màu vàng đã vấy bẩn nhiều chỗ, chắc cũng đã mặc lâu chưa giặt, tay cầm chiếc mũ vải cũng màu vàng giống bộ y phục, nhà sư trẻ cứ đứng im đầu gục xuống cằm không nhúc nhích, không nhìn ai!

Tôi nghĩ chắc bị quáng nhưng ông cứ thế đứng im, mãi sau anh trưởng phòng mới bước ra dắt ông ngồi xuống bệ xi măng, ông ngồi xuống xếp chân vào và cứ một thế ngồi im không cử động. Tôi tò mò quan sát ông, còn trẻ chắc khoảng 25 nhưng tôi cũng không chắc lắm, khuôn mặt dài, mũi nhọn, gầy ngẳng, nhỏ con.

Thời gian là lính tôi đã từng gặp những vị sư đi khất thực dọc đường chiến tranh từ Trảng bàng đến Tây ninh, giữa trưa nắng cháy hay trời mưa, đầu trần chân không tay ôm bình bát, các vị cứ thế ngón chân này đặt kế gót chân kia bước đi, không nhanh không chậm, nay một người bằng xương bằng thịt đang ngồi đây.

Bọn tôi xúm vào hỏi thăm, ông không trả lời, sau này mãi tận cho đến ngày chuyển trại vị sư trẻ này cũng không hề mở miệng nói một tiếng nào, đôi lần tôi thấy môi ông mấp máy, chắc đọc kinh, tôi có hỏi vài người bạn Phật giáo nói là vị này tu tịnh khẩu!

Vì không biết tên thật nên bọn tôi dựa vào hình dáng ông nhìn giống con chim sẻ, người gầy gò, đầu trọc lóc, mũi dài ra do khuôn mặt xương, không nhớ ai nghịch ngợm gọi là Kim Tước đại sư thay cho cái tên "thầy chim sẻ" bọn tôi đặt cho thầy!

Tiêu chuẩn nhập trại là một cái chén và muỗng nhựa, ông không nhận, thầy dùng cái mũ vải mầu vàng đội đầu để làm chén, chứ nhất định không dùng bất cứ gì cuả trại. Bạn tù ái ngại canh, cá... sợ dơ đựng ra chén ông trút tất cả vào mũ, thật kinh hoàng. Ông không nói đã đành, cả không tắm nữa và điều kinh khủng mà tôi vẫn nhớ là ông hầu như không tiêu, tiểu. Điều này, chuyện ít tắm thì bọn tôi phải đè thầy ra để tắm rửa vì vệ sinh toàn phòng, nhưng chuyện không đi tiêu tiểu và ăn uống trong cái mũ thì chịu! Ăn uống xong, thầy chim sẻ cũng không giặt hay rửa mũ, cứ thế đội lên đầu.

Một lần tắm rửa, một bạn tù sờ chim thầy, thấy còn múm, hắn lộn ra thử, đầu chim cuả thầy bao quanh một lớp ke dầy ụ, bọn tôi đè ông ra, bọn tù vừa rửa cho thầy vừa trầm trồ, thầy vẫn còn trinh!

Cán bộ quản giáo chắc cũng khó chịu vì bộ quần áo vàng cuả thầy nên đặc biệt phát cho ông một bộ đồ tù màu xanh nhạt,  ông nhất định không mặc, bỏn phải huy động mấy người tù lao động đè ra cởi cái áo tu để thay vào bộ đồ tù, bọn tôi chứng kiến từ đầu tới cuối lúc bọn tự quản đè ông ra lột quần áo ngay trước cửa phòng, thầy dẫy giụa thật lực nhưng không hề phát ra một tiếng nói nào, chỉ vài tiếng ú ớ từ cuống họng! Nhìn ông lọt thỏm trong bộ đồ tù mới bằng vải tám màu xanh lam, giống một phật tử hơn là thầy chuà, ông bẽn lẽn như lúc bị bọn tôi lột truồng ra tắm, nhìn thấy tội tội, thời gian ngắn sau thầy bị chuyển phòng, từ đó tôi không biết gì về thầy nữa.

Không biết giờ thầy ở Phật phương nào?

Hình trên mạng.

Tao ngộ 2, Nguyễn Mạnh Côn

Nhà văn Nguyễn Mạnh Côn.
Tôi gặp ngài trong phòng bịnh B1 ở số 4 PĐL (4 Phan đăng Lưu, nơi chôn lấp đời trai, từ nay viết tắt), sở dĩ gọi là ngài, vì ngài đúng là một ông tiên nâu chính hiệu.

Một qúy ông tầm tầm, gầy đến độ da bọc xương hom hem đi đứng không vững, râu tóc lưa thưa chỗ bạc chỗ đen, luôn tròng vào người bộ bà ba nâu rộng thùng thình nói đặc giọng Bắc, tôi được xếp nằm cạnh ngài nên cũng hay hỏi những chuyện dớ dẩn.

Phòng bịnh B1 do hoạ sỹ Choé-Nguyễn Hải Chí làm trưởng phòng, phòng chứa đa số là già hói bệnh tật, tôi là một ngoại lệ, lúc đó tôi khoảng 21 tuổi nhưng bị thương hàn sắp chết nên được chuyển vào đây chờ chết.

Lan man tý, mỗi người có một số phận khi số bạn chưa đến hồi kết sẽ có một thiên thần hiện ra cứu bạn, không phải bao giờ tthiên thần cũng mang dáng đẹp như tranh vẽ, nhưng người đó sẽ giúp bạn chiến đấu với tử thần, mang bạn về với nhân gian, có dịp tôi sẽ kể lại về "con Bộ Lư" một 'kẻ thù' đã được thượng đế gởi đến giúp tôi phục hồi sau cơn bạo bệnh.

Một trong những chuyện ông kể là thời ông làm việc trong chính phủ miền Nam, chức vụ gì thì tôi quên, nhưng ông và một số người được giao trách nhiệm viết tổng kết về vụ đói năm Ất Dậu vì từ trước đến ngày đó chưa có ai làm chính thức một báo cáo hay một công trình đại loại như thế: "Chú mày biết không, cái số hai triệu người chết là do tao biạ ra đấy, vì vào thời điểm đấy làm chó gì có thống kê mà biết, lấy đâu mà tra với cứu, là hoàn toàn do tao biạ, chết thì nhiều nhưng không ai thống kê được là bao nhiêu" vụ này thì không biết ông nói thật hay bịa, Đọc cho vui thôi! Ông ở bên kia yên nghỉ, đừng trách.

Ngài vì gốc tiên nâu vã thuốc nên bình thường cử động chậm chạp, chân tay không buồn nhấc ruồi có đậu mép ngài cũng không buồn xua, luôn miệng than ê ẩm người. Tôi được cô y tá trại (mà bọn tôi gọi là con Bộ Lư) săn sóc đặc biệt, không hiểu nó nghe đâu tìm được mấy ống Morphin của lính mang vào độp cho tôi, cũng may nó chỉ bóp có nửa ống nên tôi chỉ bị phê phê không đến nỗi bất tỉnh, ông Côn thấy thế xin nửa còn lại độp ngay vào đùi của ngài. Tôi từ khi con Bộ Lư rút kim khỏi mông thì người như bay trên mây mơ màng, ông Côn thì trái lại, ngài như chim mới lột lưỡi tỉnh như sáo và tôi trong cơn mơ màng vì Morphin chìm dần vào giấc ngủ với giọng nói của ngài âm lượng như ngày càng cao và lớn. Có thể chút ảo giác tác động đến thính giác của tôi, nhưng rõ là Morphin đã như đánh thức cơ thể của ông hoạt động hết công suất. Sau đận đó con Bộ Lư còn chích cho tôi và ngài hưởng sái vài lần nữa.

Không hiểu nghiên cứu từ đâu, ông quả quyết là cộng sản có chương trình nhốt tù 3 năm một - nghĩa là bạn bị bắt sẽ tù 3 năm, bất kể tội gì. Sau đó sẽ gia hạn 3 năm khác, cứ thế - Sau này tôi nghe kể lại, ông chết vì tuyệt thực phản đối nhốt ông quá hạn của công thức 3 năm này. Tới đây mới nhớ, hình như ông kể là chuyên gia nghiên cứu về cộng sản trong chính phủ thời đệ nhất Cộng hoà thì phải?

Ông mãi yên nghỉ.

Tao ngộ 1, Doãn Quốc Sỹ

Trong suốt thời gian nằm tù tôi đã gặp, sống với rất nhiều bạn tù, ở đây tôi chỉ ghi lại theo những hồi ức bất chợt, có thể những đặc điểm cuả người này sẽ bị gắn cho người khác, nhưng đó là những cảm nhận cuả riêng tôi còn đọng lại về những nhận vật được mô tả.

Cần hiểu thời gian đã trải qua đối với người tù như tôi là một ý niệm rất mờ nhạt, hầu như được ép vào trong một khoảng ký ức rất ngắn nên những mốc thời gian chỉ tương đối, có những sự việc xảy ra sẽ không khớp vào nhau vì thời gian đã bị đảo lộn trong hồi ức cuả tôi. Chỉ có nhà văn mới viết cho mạch lạc được, người thường như tôi thì chịu!

Nhà văn Doãn quốc Sỹ. 
Ai cũng đã từng đọc bài thơ 'ông đồ già' trong văn chương VN, nên ông nhà văn này thực gợi cho tôi một liên tưởng mãnh liệt về hình ảnh đó. Dáng người gầy gò, cao mảnh khảnh, khuôn mặt toát lên vẻ trí thức qua cặp kiếng dầy cộp cộng với giọng nói chậm rãi, nhỏ nhẹ thật đã làm tôi không ngừng liên tưởng đến những câu thơ ' Mỗi năm hoa đào nở, lại thấy ông đồ già...' thực sự chả có gì liên hệ giữa người thật và cái hình tượng này nhưng thực là tôi đã giữ mãi cho đến ngày nay những cảm nhận về nhà văn như vậy, có những cảm xúc, cảm nhận mà mình thực không nghĩ ra tại sao lại thế. Tôi vẫn nhớ như in, cái dáng lòng khòng cuả nhà văn ngồi khi kể chuyện, chắc vì giống hình ảnh ông đồ già ở đây.

Nhà văn thì dĩ nhiên kể chuyện sẽ không bao giờ cùng, bọn tôi được nghe những kho chuyện này ngày này qua ngày khác mà không chán, trong tù lại được một điều là bọn tôi không còn bị thời gian, không gian và những lo buồn cơm áo lăng nhăng ngoài đời thường làm phiền muộn, nên cũng không ai thắc mắc chuyện cả ngày ngồi nghe chuyện, tán nhảm...... trong tận cùng cuả bất hạnh vẫn có những niềm an ủi là thế.

Từ ngày vào tù, nhà văn Doãn quốc Sỹ là một trong những người mà để lại ấn tượng mạnh cho tôi, vì sự uyên bác, tư cách ăn nói cuả ông đã làm cho tôi một người trẻ ngưỡng mộ, theo tôi nhớ nhà văn thời điểm đó có lẽ khoảng 50 tuổi.

Ông ở cùng phòng khu C trong trại 4 Phan đăng Lưu với tôi khoảng nửa năm thì bị chuyển đi, sau này tôi mới biết là ông bị chuyển qua Chí Hoà để ra toà xử cùng nhóm Hoàng Hải Thuỷ, bọn "Biệt kích cầm bút".

Ai từng đọc báo Công an thời đó chắc không quên loạt truyện-phóng-sự "Những tên biệt kích cầm bút" viết về các nhà văn thời VNCH nhằm chuẩn bị dư luận cho việc xử nhóm nhà văn, nhà báo chế độ cũ, mà ông là một.

Có những tao ngộ mà ta như cánh bèo trôi sông, chỉ bị cuốn vào nhau rất ngắn trong một vùng xoáy biến động rồi khi thoát được ra giòng chảy êm, mỗi người trôi theo một hướng không bao giờ có cơ hội tái ngô, tôi cũng không gặp lại ông từ hồi đó, đâu cũng quãng năm 1977. Âu cũng là duyên tận.

Hình mạng, Doãn Quốc Sỹ

Cháo chửi

Tao ngộ 8, Cụtlưỡi

Tôi vào Z30C thì đã thấy Cụtlưỡi bị bịnh nằm trong trạm xá. Cụtlưỡi hơn tôi cỡ 3 tuổi, năm đó tôi cỡ 22.

Cụtlưỡi người ốm nhách, khẳng khiu, toàn thân chỉ xương và da. Trước đây không biết hắn bao to, nhưng giờ như thây ma biết đi. Cụtlưỡi là một tên phản động, bị bắt vì tội phản cách mạng giống tôi, thời thởi như hắn như tôi, bọn trẻ trong miền Nam phản động như giòi, ở đâu cũng có vơ đâu cũng gặp!

Chỉ có điều là Cụtlưỡi bị một chứng bịnh chả ai biết, lưỡi cuả nó cứ rụng từng tý một, rụng từng tý một. Bọn tôi đôi lúc hiếu kỳ nói nó há miệng, mẹ ơi! lưỡi nó sưng sưng, lở loét gớm chết!

Bọn tôi nhìn nó, một ông người từ từ đi vào miên viễn, từng ngày từng ngày. Các bạn có nhìn ai chết từ từ từng ngày từng ngày chưa?

Thằng Cụtlưỡi, không nói được, lưỡi nó sưng lên đầy miệng, vỡ vụn từng miếng từng miếng nho nhỏ, nhiều khi bất chợt tôi nhìn thấy nó nhè ra một mẩu lưõi thối hoăng, tởm lợm! Tôi thật không hiểu sao nó sống dai thế, không ăn được nó chỉ sống nhờ uống chất lỏng trộn lẫn với những mẩu lưỡi cuả chính nó (là tôi nghĩ vậy! Hí hí)

Càng ngày nó càng gầy đi, như bộ xương cách trí, không đủ sức đi lại, nó nằm bẹp trong giường ở trạm xá với cái mùng giăng 24/24 để chống ruồi, bọn tôi những thằng tù trẻ hừng hực nhựa sống và bụng lúc nào cũng đói nhìn đống đồ thăm nuôi cuả nó mà thèm thuồng, nghĩ lại nhiều khi thấy bất nhẫn!

Một người, mất lưỡi, không nói được ăn không được, sống làm gì nhỉ? Thế mà nó cứ sống, tôi cũng không nhớ nó chết ngày nào, chỉ đến một hôm tình cờ bọn bạn tù nhắc đến nó, mới biết nó không còn sống nữa! Mạng tù chỉ đáng như bụi bay!

Tôi giờ vẫn vướng câu hỏi trong lòng, cái con người đó, lưỡi rữa nát ra từng ngày, hình dong như bộ xương khô, có gì nguy hiểm đến độ nhà nước phải giữ trong tù nhỉ, có thả về thì đỡ cho nhà nước cái hòm chứ?!

Cụtlưỡi, an nghỉ và nhớ tìm lại lưỡi bên bển!

6/2013